Bir Saray Görevlisinin Hayratı - Baltacı Mahmud Ağa Vakfı

Osmanlı toplumunda sosyal dayanışma ve yardımlaşmayla ilgili etkinliklerin neredeyse tamamına yakını vakıf kurumu eliyle gerçekleştirilmiştir. Bu faaliyetlerin merkezinde yer alan irili ufaklı on binlerce vakıf din, eğitim, sağlık, ekonomi, bayındırlık, ulaşım ve toplumla ilgili diğer tüm alanlarda insanların ihtiyaçlarını asırlarca karşılıksız olarak yerine getirmiştir. Toplumsal piramidin en üstünden en altına kadar hemen hemen her katmana mensup bireyler servetleri oranında bu devâsâ sivil organizasyonun gönüllü birer parçası olmuşlardır. Denilebilir ki; geçmişten günümüze kişisel servetin toplumsal faydaya dönüşmesinin en somut ve çarpıcı pratiği vakıf sistemiyle vücut bulmuştur. 1643 yılının Mayıs ayının yirmisinde Rumeli kadıaskerinin başkanlığındaki mahkemede onaylanıp yürürlüğe giren vakfiye ile Osmanlı toplumunda hizmet veren on binlerce vakfa bir yenisi daha eklenmiştir. Kurucusuna izafetle Baltacı Mahmud Ağa Vakfı olarak anılan Vakfın merkezi İstanbul; etkinlik sahası ise İstanbul, Eskişehir, Manisa ve İzmir idi. Baltacı Mahmud Ağa’nın devlet desteği olmaksızın tamamen öz sermayesiyle kurduğu Vakfı, asırlardır toplum yararına hizmet vermektedir. Kendisi gibi oğlu ve torunu da kurdukları birer vakıfla topluma iyilik yapma yarışına katılmışlardır. Bu kitap, kurulduğu tarihten günümüze kadar kesintisiz olarak hizmetlerine devam eden ve sahibinin adını ölümsüzleştiren Baltacı Mahmud Ağa Vakfı’nı arşiv belgeleri ışığında gün yüzüne çıkartmaktadır.

Satın Al


Künye

Kitabın Adı:

Bir Saray Görevlisinin Hayratı - Baltacı Mahmud Ağa Vakfı

Yazar:

Murat Yıldız

Dizi Adı:

Tarih: 374

Yayın Yılı:

2020

Sayfa:

413

Ebat:

16 x 24 cm.

Kağıt:

1. hamur

Kapak:

Cevdet Mehmet Kösemen

Cilt/Kapak:

250 gr. Mat, Amerikan Bristol, 4 renk

ISBN/Barkod:

978-625-7900-23-2

İÇİNDEKİLER

KISALTMALAR

ÖNSÖZ

GİRİŞ

Sipahioğlu Mahmud Ali ve Helvacı Mahmud Ali

Mahmud Ağa'nın Müteferrikân-ı Dergâh-ı Âlî'deki Hizmet Yılları

Baltacı Mahmud Ağa'nın Ailesi

  • Saraylı Hatice Hanım
  • Ayşe Hatun
  • Mehmed Ağa bin Ali Ağa
  • Baltacı Mahmud Ağa'nın Çocukları

BALTACI MAHMUD AĞA VAKFI

I. VAKFIN GÖREVLİLERİ

Mütevelliler

Ebubekir Ağa (ö. 1699)

Osman Ağa (ö. 1701)

Tekyenişîn Mehmed Ağa bin Osman (ö. 1667'den önce)

. Mahmud bin Ebubekir (ö. 1739?)

Mahmud bin Osman

Mehmed Halife bin Mahmud (ö. 1771)

Ahmed bin Yahya (ö. 1788)

Mehmed Arif Efendi bin Mehmed Emin Efendi (ö. 1809)

Mehmed Tahir Efendi (ö. 1829) ve Hanife Hanım (ö. 1829)

Mehmed Emin Efendi (ö. 1857) ve Osman Hilmi Efendi (ö. 1865)

Zekiye Habibe Hanım (ö. 1865)

Ahmed Efendi bin Mehmed Agâh (Yüzbaşı Ahmed Nuri Efendi), Mehmed Rıfat Ağa bin Derviş Mustafa (ö. 1874), Fatma Nesiha (Nesime?) Hanım binti Ali Rıza Efendi (ö. 1874)

Yüzbaşı Ahmed Nuri Efendi (ö. 1919)

Ali Muhsin Efendi (ö. 1930), Bahaeddin Efendi (ö. 1942), Fatma Hayriye (ö. 1934), Fatma Bedriye (ö. 1972) ve Ayşe Sıdıka (ö. 1943)

Ahmet Ratip Erensoy

Kâtip Sinan Mahallesi'ndeki Hayratın Mütevelliliği

Nâzır

Para Vakfı Mütevellisi (Mütevelli Kaymakamı, Mütevelli Vekili)

Kâtip

Câbiler

Süleymaniye Dersiâmlığı ve Mercan Vaizliği

II. VAKFIN KURUMLARI VE GAYRİMENKULLERİ

İstanbul'daki Kurumlar ve Gayrimenkuller

Ağa Mahallesindeki Menzil

Üsküdar'daki Baltacı Mahmud Ağa Fırını

Ortaköy'deki Hayrat ve Gayrimenkuller

Ortaköy Mescidi

Mescit Görevlileri

İmam

Müezzin

Mescidin Giderleri

Ortaköy Mektebi

Ortaköy'deki Baltacı Mahmud Ağa Yalısı

Ortaköy'deki Ev

Ortaköy'deki Dükkânlar

Yalıdaki Kereste Mahzenleri

Ortaköy Deresi

Draman'da Tercüman Yunus Mahallesindeki Gayrimenkuller

Draman'daki Bakkal Dükkânı

Bakkal Dükkânı

Attar Dükkânı

Ev

Ev

Arsa

54 (14) Numaralı Bahçeli Ev

Ev ile Etrafındaki Mülkler

Hallaç Dükkânı

Kâtip Sinan Mahallesindeki Gayrimenkuller

362 Ziralık Arsa

Çıkmaz Elmas Paşa Sokağındaki 1 ve 3 Numaralı Arsalar

Çıkmaz Elmas Paşa Sokağı'ndaki 7 Numaralı Ev

Ev

İki Katlı Ev

Bahçeli Ev

İzmir'deki Kurumlar ve Gayrimenkuller

İzmir'deki Su Vakfı

Su Vakfı Mütevellisi

Su Vakfı Kâtibi

Su Vakfı Nâzırı

İzmir Para Vakfı

İzmir Merkezdeki Gayrimenkuller

Cami-i Atik'teki Dükkânlar

Defterdar Mahmud Efendi Hanı Civarındaki Dükkânlar

Odunpazarı'ndaki Dükkânlar

Odunpazarı Kuzuoğlu Çarşısı'ndaki Gayrimenkuller

Tütüncü (Duhanî) Dükkânı

Arasta Başındaki Dükkân

Kestanepazarı'ndaki Kahveci Dükkânı

Kestanepazarı'ndaki Mahzen ve Dükkân

İzmir'deki Kahvehane Dükkânı

Şadırvanaltı'ndaki Dükkânlar

Sipahipazarı Caddesi'ndeki Dükkânlar

Kebapçılar Çarşısı'ndaki Dükkânlar

Âli Paşa Caddesi'ndeki Dükkânlar

Zahirepazarı'ndaki Dükkân

Güngörmez'deki Konak (Yalı)

Frenkhane (Efrençhane)

XX. Yüzyılın Başında İzmir Merkezdeki Gayrimenkuller

Halkapınar Değirmeni

Birgi'deki Gayrimenkulleri

Dükkânlar

Çeltikçi Kire Köyü Değirmeni

Şüca Köyü Değirmeni

Zeytin Bahçesi

İzmir'deki Gayrimenkullerin Ferağ ve İntikalat Hasılatı

Akşehir'deki Kurumlar ve Gayrimenkuller

Eskişehir'deki Kurumlar ve Gayrimenkuller

Baltacı Mahmud Ağa Camisi (Çarşı Camisi)

Hatiplik Kadrosu

İmamlık Kadrosu

Vaizlik Kadrosu

Müezzinlik Kadrosu

Kayyımlık Kadrosu

Devirhanlık ve Muarriflik Kadroları

Eskişehir'deki Han, Çeşme ve Dükkânlar

Baltacı Mahmud Ağa Camisi'ne Ait Gayrimenkuller

Eskişehir'deki Para Vakfı

Manisa'daki Kurumlar ve Gayrimenkuller

Çobanisa'daki Gayrimenkuller

Akhisar'daki Gayrimenkuller

Nif Kazası'ndaki Hayrat

Sart'taki Kurumları

Manisa Turgutlu'daki Hayrat ve Gayrimenkuller

Manisa Para Vakfı

Vakfın Manisa'daki Mülklerinden Elde Edilen Ferağ ve İntikal Gelirleri

Surre Tahsisatı

Vakfın Muhasebesi

Vakıf Fazlası

III. BALTACI MAHMUD AĞA VAKFI'NA BAĞLI VAKIFLAR

Osman Ağa Bin Mahmud Ağa Vakfı

Vakfın Yönetimi (Mütevellilik)

Kâtiplik ve Câbilik Kadroları

Vakfın Hayır Kurumları

Ortaköy Mescidi Cüzhanlığı

Tokmaktepe Cüzhanlığı

Noktacı

Mercan Ağa Camisi Dersiâmlığı

Tekyenişin Mehmed Ağa Vakfı

Vakfın Yönetimi

İmam Osman Efendi Bin Yusuf Vakfı

Vakfın Akarı

Vakfın Yönetimi

Süleyman Çavuş Vakfı

SONUÇ

EKLER

KAYNAKÇA

DİZİN